Чи чкайрин tibapap абур гьикi чирна kiah3aba? icon

Чи чкайрин tibapap абур гьикi чирна kiah3aba?



НазваниеЧи чкайрин tibapap абур гьикi чирна kiah3aba?
страница8/9
Дата конвертации14.11.2012
Размер1.11 Mb.
ТипДокументы
1   2   3   4   5   6   7   8   9
1. /Лезги_топонимика.docЧи чкайрин tibapap абур гьикi чирна kiah3aba?

Ш.М.Саадиеван сиягьда Огъуз, Кьвепеле ва Исмаиллы районрин лезгияр яшамиш жезвай хуьрерин тIварарни тамамвилелди гьатнавач. Огъуз райондин лезгияр авай I0 хуьруькай анжах 3 хуьруьн тIварар къалурна-ва: ЦIийихуьр, Топ, Филфили. И райондин Агъа Филфили, Баян, Къарабу-лах, Бужагъ, Хачмаз, Малых, Баш Дашагъыл хуьрерани лезгияр авайди къейд авунвач.

Аквазвайвал, алимди лезгияр гзаф авай Кьвепеле райондин хуьрерни хъсандиз ахтармишнавач. Ада анжах 6 хуьруьн тIварар кьунва: Куьснет, Дуружа, Вандам, Камарван (Къемерван), Лаца, Мирзебегли. Амма и райондин I3 хуьре лезгияр кьилди, II хуьре маса миллетрихъ галаз санал яшамиш жезва. Чпин тIварар сиягьда гьатнавачир хуьрер агъадихъ галай-бур я: Гьезре, Султаннуха, Дизахлы, ЦIийи Дизахлы, Залам, Кичик Эмили, ЦIийихуьр, Байрамкохалы, Зараган, Енгиже, Сирт Енгиже, Меликли, Былых, Эмирван, Мыхлыкъовакъ, Емишанлы, Абрых, Гьажиалылы.

Исмаиллы районда лезгияр мадни пара яшамиш жезва. Чкадин агьа-лийри лугьузвайвал, ина лезгияр авачир са хуьрни авач. ЯтIани Ш.М.Саа-диева анжах 4 хуьруьн тIварар къалурнава: Къалажугъ, Жангъу (Истису), Къурбанэфенди, Смугъул. Амма а хуьрерилай гъейри районда Уштал, Уштал хъишлах, Къелегагь, Султанкент, Ханагагь, Багьлиян, Билистан, Шабиян, Келбенд, Кирк, Жуьлян, Чайкъовушан, Рушан, Венг, Сулут, Келезейве, Топчу, Буйнуз, Гьажигьетемли, Кешхуьр хьтин кьилди лезги хуьрер-ни ава. Санлай 24 лезги хуьр жезва. 37 хуьре лагьайтIа, лезгияр маса миллетрихъ галаз санал яшамиш жезва. Ибур агъадихъ галай хуьрер я: Къалинжакъ, Муьжуьгьефтеран, Гуьйтепе, Къубахелилли, Хелилли, Эююббегли, Къошакент, Агъбулакъ, Кензе, Тубикент, Къушенже, Балик, Зогъаллыкъ, Дияллы, Садиян, Ивановка, Куьлуьллуь, Кейвенди, Минге, Куьрдмаши, Ашыкъбайрамлы, Гьапытлы, Къараколлукъ, Талыш, Мижан, Исмаиллы, Къезли, Къычатан, Серсуре, Тагълабиян, Биринжи Енийол, Икинжи Енийол, Тезекент, Къерселе, Талыстан, Тиржан, Моллаисакълы.

Сиягь туькIуьрдайла алимди рехъ ганвай маса татугайвилерни ава. Месела, са бязи хуьрерин тIварар дуьзгуьн кхьенвач. КцIар райондик акат-завай хуьрерин тIварарикай Кириг "Кир", Зиндан Муругъ хъишлах "Зин-дан", Чпир "Чепер", Гьачатала "Ачатала" хьиз къейд авунва. Са хуьруьн тIвар кьве жуьреда: "ЧIехи Муругъ" ва "Муругъ" хьиз къалурнава. Алай вахтунда и хуьруьн тIвар вири чешмейра "ЧIехи Муругъ" хьиз кхьизва. Амма виликан вахтара адан тIвар Муругъ тир ва и хуьруьн агьалийри Муь-шкуьрдин чилерал бине кутур Муругъуба хуьр исятдани амазма. Идалай гъейри алимди Къуба райондин КIеледуьз ва Шудугъ хуьрерин тIварар КцIар райондин сиягьдик кутунва. Гьа инал лугьун хьи, Шудугъ лезги хуьр туш ва ана лезгияр яшамишни жезвач.

Хачмаз райондин лезги хуьрерин сиягьни кутугайди хьанвач. Са бязи ойконимрай кьил акъудун мумкин туш.
Месела, Махсудкент "Магьмуд-кент", Мирземет хъишлах "Мирзамамед", "Пигьируба (Дуьзтагьируба) "Лигьиржалуба", ЦIийи СтIур "СтIуруба" хьиз кхьенва. Къуба райондик акатзавай Алимамедуба, Дигагь (Лезги Дигагь), КцIар райондик акатза-вай Гьилуба, Эвежугъуба, Кьуьхуьруба, Кьилегьуба, Хуьлуьхъуба хьтин хуьрерин тIварар Хачмаз райондин сиягьдик кутунва. Аквар гьаларай алим архивдин материалрални официальный документрал бинеламиш хьанвач.

Винидихъ къалурнавай татугайвилер профессор Р.И.Гьайдарова тьукIурнавай сиягьрани дуьшуьш жезва. (Килиг: Р.И.Гайдаров. Введение в лезгинскую ономастику. Махачкала, I996. ч. 88-9I.). Дагъустандин лезги хуьрерин сиягьдик Аладаш, Эминхуьр, Хнов, ЦIийи Испик, Герейханов, II отделение (Герейханован тIварунихъ галай совхоз), Эгъвез, Ихрек, Стальский, Сарсар, Арабляр, Вини "Пагьирхуьр, Приморск, ЦIийи Фиригъ, ЦIийи Филер, ЦIинитI ва маса хуьрерин тIварар акатнавач.

Профессорди Азербайжандин лезги хуьрерин сиягь иллаки бегьемсуз-даказ туькIуьрнава. Ада Къуба пата чахъ анжах II9 лезги хуьр авайди къалурнава. Им эсиллагь дуьзгуьн фикир туш. Р.И.Гьайдаров Азербайжандин Исмаиллы, Огъуз, Агъсу, Шеки, Шемкир районра авай лезги хуьре-рикай хабарсуз я ва гьавиляй адан сиягьдик и республикадин цIудралди лезги хуьрерин тIварар акатнавач. Гьатта алимди къалурнавай ойконим-рин арада вичиз гуя хъсандиз таниш тир КцIар райондин Klyp, Гьилуба, Кичан, ГуындуьзкIеле, ЧIехи Муругъ, ПIитIишхуьр, Вини Лакар, Лангу, Самур, ЦIийи Лигьиржал, Тагъаруба, ЭчIехуьруба, Салагьуба, Уьнуьгъ-уба, ЦIуру Худатуба, Хуьлуьхъуба, Къаратуба, Уьзденуба, Келентеруба, Нежефхуьруба, Чубан, Минехуьр, Атлухануба. Агъа Манкъулидхуьр, Вини ЦIийихуьр, ЦIалагур хьтин хуьрерин тIварарни авач. Санлай къачурла тек са КцIар райондин 26 хуьр сиягьдик акатнавач.

Вич лезги ономастикадин гьакъиндай кхьенвай ктабдин автор яз алимди гагь-гагь Къуба патан лезги хуьрерин тIварар акатайвал кхьизва. Месела, ада вичин ктабда Агъа Лакар, ГадацIийихуьр, Лигьир, ЦIийихуьр, Klypy-ба, Кьилегь, Зизик, Сусай, Смугъул, Яргун, Лигьиржал, Кьуьхуьр, КIуфу-ба хьтин лезги ойконимар Ашага Лагар, Гадазейхур, Дустаир, Зейхуьр, Укуруба, КIелегь, Цицик, Цуцай, Сумагъли, Ярвун,ТIагьиржал, Кьуьгъуьр, Куфуба хьиз кхьенва. Са хуьруьн тIвар кьве жуьреда къалурнава: Мучугъ ва Муджугъ. И ойконим Мучугъ я, Муджугъ ваъ. ГьакIни алимдиз Кьуьхуьр ойконим "кьве" ва "хуьр" гафарикай арадиз атанвайди тийижирвиляй и хуьруьн тIвар "Кьуьгъуьр" хьиз кхьенва. ЦIийихуьруьн тIвар "Зейхуьр" хьиз къалурнава.

Р.И.Гьайдарова вичин сиягьда алай вахтунда Азербайжанда Чепер, Яру-дагъ, Асадахуьр, Гьаджалахуьр, Камархуьр, Къудялуба, Кьурукам, Шутун хьтин лезги хуьрерни авайди къалурнава. Амма исятда Къуба пата ихьтин хуьрер авачирди виридаз ашкара я. Алимди и тIварар гьи чешмеяр, гьи документар асасдиз къачуна кхьенвайди ятIа малум туш. Аквазвайвал, я Ш.М.Саадиев, яни Р.И.Гьайдаров чи хуьрерин сиягь туькIуьрдайла герек тир вири чешмейрихъ галаз таниш хьанвач. Абур Дагъустандин ва Азер-байжандин лезгияр яшамиш жезвай вири районра ва хуьрерани къекъвенвач. И алимар эхиримжи йисара арадиз атанвай цIийи лезги хуьрерикай-ни хабарсуз я. И хуьрерикай са бязибурун тIварар гьелени документра ва маса чешмейра гьатнавач. Ахтин хуьрерни ава хьи, абуруз икьван гагьди тIварар ягъанвач.

Гьа инал лагьана кIанда хьи, чешмейра са кьадар цIийи хуьрерихъ галаз санал са бязи куьгьне хуьрерин тIварарни дуьшуьш жезвач. Месела, I979-йисуз Азербайжан ССР-дин Верховный Советдин къарардалди чап-дай акъатай, и республикадин шегьерринни хуьрерин гьакъиндай малумат гузвай ктабда КцIар райондин Ясаб, Чубан, Минехуьр, ЦIийихуьр, Атлухануба, Хачмаз райондин Агъязи, Хануба, Къуба райондин Барлы, Арзу, Огъуз райондин Малых, Кьвепеле райондин ЦIийи Дизахлы, Шеки райондин Мархалмеше хуьрерин тIварар гьатнавач. Алатай асирдин 90-йисара Азербайжандин са кьадар шегьеррин ва хуьрерин тIварар дегиш хьанватIани, икьван гагьди цIийи малуматдин ктабар чапдай акъатнавач. Гьавиляй хуьрерикай кхьизвай авторри гьелелиг I979-йисан официальный чешмейрикай менфят къачузва.

Эхиримжи 20-30 йисан къене арадиз атанвай лезги хуьрерикай анжах винидихъ тIварар кьур алимриз ваъ, халкьдизни хабар авач. Ихьтин цIийи хуьрер Дагъустандани дуьшуьш жезва, Азербайжандани. Месела, Дагъустандин Ашар хуьруьн агьалийри Кизляр районда Сарсар тIвар ганвай хуьр кутунва. Гьа и районда чи Усугъ, Шимихуьр, Хвереж, Гелхен хуьре-рин агьалийри бине кутунвай мад са хуьр ава. Амма а хуьруьз гьелени тIвар ягъанвач. Азербайжандин Исмаиллы районда лезгийри 3 цIийи хуьруьн бине кутунва. Амма икьван гагьди абуруз тIварар ягъанвач. Гьа-виляй агьалийри и хуьрер сад-садакай чара авун патал чкайрин тIварар къалурзавай "Бозавенд", "Подрат", "Харасув" хьтин микротопонимрикай менфят къачузва.

КцIар районда Лаца хуьруьн патав цIийи хуьр кутунва. А хуьруьз чи шаир-журналист Седакъет Керимовади "Сувар" тIвар ягъанва. Халкьдини и тIвар кьабулнава. Амма гьелелиг хуьруьн тIвар официальный чешмейра гьатнавач.

Икьван гагьди туькIуьрнавай сиягьрик Азербайжандин Шемкир (Шам-хор) райондин Лезгилер ва Планкент, Агъсу райондин Енилик, Гурсулу, Элабад (виликан тIвар Сефербине я), Шамахи райондин Кировка (гилан Нагъарахана), Шеки райондин Шин, Дашуьз, Киш (Кис), Баш Лайски, Къох-муг (Кумухъ) Мархалмеше, Лагьиж, ГъвечIи Дегьне, ЧIехи Дегьне, Мугъаллы, Закъатала райондин Кьвепелуба, Мешлеш, ЦIийи Сувагил, Силибан, Къах райондин Илису, Лекит, Лекит Куьтуьклуь, Сарубаш, Къазмаяр хуь-рерин тIварарни акатнавач.

Гьам Дагъустандин, гьамни Азербайжандин лезгияр яшамиш жезвай хуьрерин гьакъиндай винидихъ гъанвай делилар асасдиз къачуна чи ойконимрин индекс генани дуьзгуьндаказ туькIуьриз жеда.


ОЙКОНИМРИН ИНДЕКС


I. ДАГЬУСТАН РЕСПУБЛИКАДА (232 TIBAP)


Авадан

Агъа Арагъ

Агъа АрхитI

Агъа ЗахитI

Агъа Къартас

Агъа Макьар

Агъа СтIал

Агъа ЦIинитI

Агъа Ярагъ


Агълаб

Азадугъли

Аладаш

Алидхуьр

Алкьвадар

Арабляр

АрхитI

Асадхуьр

Асалдхуьр

Ахцегь

Ашар

Ашахуьр

Бахцугъ

Берекахуьр

Бигер

Билбилахуьр

Билбилахуьруьн Къазмаяр

Белидж

Бугъдатепе

Бурши Макьар

Бутахуьр

Бутахуьруьн Къазмаяр

Векьел

Векьел Къазмаяр

Вини Арагъ

Вини АрхитI

Вини ЗахитI

Вини Къартас

Вини Макьар

Вини СтIал

Вини ТIагьирхуьр

Вини ТIагьирхуьруьн Къазмаяр

Вини ЦIинитI

Вини Ярагъ

ГазардкIам

Гандурар

Гарагъар

Гачалхуьр

Гдум (Гытгым)

Гелхен

Герейханован совхоз

Гили

Грар

Гъепцегь

Гъетягъ

Гъугъан

Гъуьгъвез

Гьезерхуьр

Дардархуьр

ДаркIуш

ДаркIуш Къазмаяр

Даштицур

Демирар

Жигъ-жигъ

ЗахитI

Зизик

Зуьгьрабахуьр

Ивигар

Испик

Ичин

ИчIа

Ихрек

Калук

Камархуьр

Кашанхуьр

Квардал

Керимханар II.

Кичер

Кукваз

Кумухъ

Куркар

КуркIурхуьр

Курхуьр

Кучун

Кучун Къазмаяр

Къаладжух

Къансавхуьр

Къара Куьре

Къуйсун

Къурукал

Къуруш (Куьгьне)

Къуруш (ЦIийи)

Къутунхъ

Къучагъар

Кьвалар

КьакIар

Кьасумхуьр

КьванцIил

2-отделение

Кьеан


КьепIир

КьегНир Къазмаяр

Кьехуьл

Кьилер

Кьулан ЗахитI

Кьулан СтIал

Кьурагь

Кьуьчхуьр

КIама Кучун

Юахцуьгъ

Юварчагъ

КIеле

Юимихуьр

КIири (Klpap, Икра)

КIирийрин Ятах

КIурукIнар

КIутIул

Лгар

ЛукIар

Луткун

Луткун Ятах

Магьмутахуьр

Макьарар

Макьар (Докъузпара райондин)

Макьар (Чарода райондин)

Малладхуьр

Мамрач

Мацар

Мегьарамдхуьр

Мехкергъ

Миграгъ

Миграгъ Къазмаяр

Мискискар

Муьгъверган

Муьгъверган Къазмаяр

НуьцIуьгъ (Гуман)

Пиперхуьр

Пиперхуьруьн Къазмаяр

Питидхуьр

Приморск

Ругун

Рухун

Сайтархуьр

Салиян

Самур

Сараг

Сардархуьр

Сарсар

Сийидар

Смугъул

Советский

Стальский

Агъа СтIалрин Къазмаяр

Татархан

Текияр

"Пагьирахуьр

"Пагьирахуьруын Къазмаяр

Тител

Тркал

Укуз

Урсун

Уружба

Усар

Усугъчай (Усугъ)

Ухул

Ушур

Филер

Фиригъ

Фияр

Хакидхуьр

Хужадхуьр

Хужадхуьруьн Къазмаяр

Хвереж

ХенжелкIеле

Хкем

Хпедж

Храх

Хтун

Хтун Къазмаяр

Хутаргъ

Хуьпуькь

Хуьрел

Хуьрел Къазмаяр

Хуьрехуьр

Хуьруьг

ХипитI

Хъал

Хъукьва (Куг)

ХъуьлуьтI

Хъуьлер

Цацархуьр

Цилинг

Цилингрин Ятах

ЦицIер

ЦицIигъ

Цлахъ

Цмур

Цнал

Цуругъ

ЦIарахуьр

ЦIелегуьн

ЦIелегуьн Къазмаяр

ЦIинитI

ЦIийи Гъепцегъ

ЦIийи Макьар

ЦIийи Испик

ЦIийи Фиригъ

ЦIийи Филер

ЦIийихуьр (Мегьарамдхуьруьн райондин)

ЦIийихуьр (СтIал Сулейман райондин)

ЦIийихуьр (Кизляр райондин)

Чантархуьр

Чахчах

Чахчах Къазмаяр

Чепелар

Чепер

Чилихуьр

ЧIилихъ

ЧIилихъар

ЧIулавар

Чуьхерхуьр

Шимихуьр

Шихидхуьр

Штул

Эгъвез

Экен

Эминхуьр (Аламише)

Эсетар

Эхниг

Ялахъ

Ялцугъ

Ярагъ Къазмаяр

Ярукьвалар


II. АЗЕРБАЙЖАН РЕСПУБЛИКАДА (344 TIBAPI


Абрых

Аваран

Аваран хъишлах

Агъа Лакар (КцIар райондин)

Агъа Лакар (поселок, Хачмаз райондин)

Агъа Калунхуьр

Агъа Манкъулидхуьр

Агъа Филфили

Агъавердиуба


Агъарегьимуба

Агъаширинуба

Агъбулах*

Агъязи

Агъязи буду гъ*

Аладаш

Алиж хъишлах

Алимамедуба

Алпан

Алибег хъишлах

Алексеевка*

Александровка*

Амсар

Амсар хъишлах

Арзу (3-отделение, Къуба райондин)

Арзу (поселок, Хачмаз райондин)

Атлухан

Атлухануба

Ашыкъбайрамлы

Бала КцIар

Бала КцIар хъишлах

Багьлиян

Бал и к*

Бала Суьйуьтлуь

Байрамкохалы

Байуба

Барлы (2-отделение, Къуба райондин)

Баян*

Баш Дашагъыл*

Баш Лайски*

БедиркIеле

Билистан

Биринжи Ени йол*

Бозавенд

Бужагъ*

Буйнуз

Былых

Вандам

Велемир

Венг

Вини Калунхуьр

Вини Лакар

Вини "Пигьиржал

Вини ЦIийихуьр

Владимировка (Куьгьне Куьснет)

Вурвар

Вурварин Паласа

ГадацIийихуьр

Герей

Гурсулу

ГуьндуьзкIеле

Гуьнешли (поселок)

Гуьйтепе

ГъвечIи Дегьне*

Гьажиалылы*

Гьабибхуьр

Гьажигьетемли

Гьажи Къазма

Гьажимамедуба

Гьапытлы*

ГьасанкIеле

Гьачатала

Гьезре (Кьвепеле райондин)

Гьезреуба (КцIар райондин)

Гьил

Гьилуба

Давудуба II. Дагьар


Дагълы*

Далгъалы (поселок)

Дашуьз

Дедели (Девела)

Дигагь (Лезги Дигагь)

Дигагьуба

Дизахлы

Дияллы*

Достлукъ (поселок)

Дуружа

Гьажи Гьусейнли

Еленовка

Емишанлы

Енгиже*

Ени Гьаят (КцIар райондин)

Ени Гьаят (поселок, Хачмаз райондин)

Енилик

Ергуьж*

Жангъу (гилан Истису)

Жек хъишлах

Жуьлян

Залам*


Зарагъан*

Зерне*

Зизик

Зиндан Муругъ

Зиндан Муругъ хъишлах

Зогъаллыкъ*

Идрисахуьр

Идрисуба

Икинжи Ени йол*

Илису

Испик

Исмаиллы

Калунхуьр

Калунхуьруба

Камарван

Кейвенди*

Келбенд

Келентеруба

Келезейве

Кензе*

Кешхуьр

Кириг

Кирк

Кировка

Кичан

Кичик эмили*

Киш (Кис)

Кузун

Кузун хъишлах

Куьгьне Хачмаз

Куьгьне Худат (Хачмаз райондин)

Куьгьне Худат (ЦIуру Худат, ЦIурухта - КцIар райондин)

Куьгьне Худат Къазмаяр (КцIар райондин)

Куьгьне Дагьар

Куьлуьллуь*

Куьрдмаши*

Куьркуьн

Куьпчал

Куьпчал хъишлах

Куьснет (Кьвепеле райондин)

Куьснет (Къуба райондин)

Куьснет Къазмаяр (Къуба райондин)

Къадашуба

Къазмалар (Къах райондин)

Къаладжух (КцIар райондин)

Къаладжух (Исмаиллы райондин)

Къалагагь

Къалынжакъ*

Къарабулах

Къараколлугъ*

Къаражыкъ Зейд*

Къаратуба

Къаякент

Къезли

Къенерчай

Къерселе

Къефле

Къирах (Храх)

Къирахуба (Храхуба)

Къохмуг (Кумухъ)

Къошакент*

Къубахелилли*

Къуллар

Къурбанэфенди (Пирли)

Къусарчай

Къутургъан

Къучагъар

Къучагъ Къазма

Къушенже*

Къычатан

Кьвепелуба

КьечIреш (КьечIре)

Кьилагь

Кьилагьуба

Кьуьхуьр

Кьуьхуьруба

Юеледуьз

КIеле Худат

Klyp

КIуруба

Юуфуба

Лагьиж

Лакар

Лакар хъишлах

Лангу

Лаца (КцIар райондин)

Лаца (Кьвепеле райондин)

Лацар хъишлах (КцIар райондин)

Лезгилер

Лекит

Лекит Куьтуьклуь

Лекит Малах

Лечет (КцIар райондин)

Лечет (Хачмаз райондин)

Лечет Къазмаяр (КцIар райондин)

Малых*

Манкъулидхуьр

Марьяна (пос.)

Мархалмеше

Махсудхуьр

Межидуба

Меликли

Мешлеш

Мешели (пос.)

Мижан

Минге*

Минехуьр

Мирзебегли*

Мирземетхуьр

Мирземет хъишлах

Мирзе хъишлах

Мугъаллы*

Мукьтадир (пос.)

Муллабургъанлы*

Муллаисакълы*

Муругъуба

Мучугъ

Мучугъуба

Муьжуьгьефтеран*

Муьзефферуба*

Муьршуьдуба

Муьшкуьруба

Мыхлыкъовакъ*

Набран (пос.)

Нежефхуьр

Нежефхуьруба

Нидж*

Норд (пос.)

Ортауба

Пердикъиран*

Пирал

Пирал хъишлах

Пиркъулиуба*

ПитIишкIеле

Планкент

Подрат

Рушан

Сагьиллер (пос.)

Садиян*

Салагьуба

Сарубаш

Самур (пос.)

Самурчай (пос.)

Серсуре*

Селимуба

Силибан

Сирт Енгиже

Сирена (пос.)

Суважал

Суважал хъишлах

Сувар

Сулут

Султан нуха

Султан кент

Сумагъаллы

Сусай

Сусай хъишлах (Къуба райондин)

Сусай хъишлах (Хачмаз райондин)

СтIур

Тагъаруба

Тагълабиян*

Талыстан*

Талыш*

Тел

Тиржан

Тубикент*

Топ

Топчу

Тулаб

Турпах куьрпуь

Турист (пос.)

ТIигьир

ТIигьируба

Узунмеше

Уштал

Уштал хъишлах

Уьзденуба

Уьнуьгъ

Уьнуьгъуба

Уьшгуьн

Уьшгуьн хъишлах

Ферзелиуба

Филфили

Ханагагь

Хануба

Харасув

Хачмаз (Огъуз райондин)

Хачмаз хъишлах

Хелилли*

Худат

Хурай (КцIар райондин)

Хурай (Хачмаз райондин)

Хуьлуьхъ

Хуьлуьхъуба

Хуьрел

Хъимил

Хъимил Къазма

Хъимил хъишлах (Къуба райондин)

Хъимил хъишлах (Хачмаз райондин)

ЦIалагур (КцIар райондин)

ЦIалагур (Хачмаз райондин)

ЦIелегуьн

ЦIехуьл

ЦIехуьлуба

ЦIийи Дизахлы

ЦIийи СтIур (Хачмаз райондин)

ЦIийи Сувагил

ЦIийи "Пигьиржал

ЦIийихуьр (КцIар райондин)

ЦIийихуьр (Кьвепеле райондин)

ЦIийихуьр (Исмаиллы райондин)

ЦIийихуьруба (Хачмаз райондин)

ЦIуру ЦIелегуьн

Чайкъовушан

Чахчахлы

Четкуьн

Чипир

Чипир хъишлах

Чубан

Чубукълу

Чухур Кьвепеле

ЧIакIар

ЧIакIар хъишлах

ЧIакIар Паласа

ЧIехи Дегьне*

ЧIехи Муругъ

Шабиян

Шимал (пос.)

Шин

Ширвановка

Шуллар

Эвежугъ

Эвежугъуба

Элабад (Сефербине)

Эмирван

ЭчIехуьр

ЭчIехуьруба

ЭчIехуьр Паласа

Эюббейли*

Якъубуба

Ялама (пос.)

Яргун (Гьезре)

Ясаб

Ясабуба

Ятахуба


Къейд: I. Дагъустандин сиягьда анжах лезгияр кьилди яшамиш жезвай хуьрерин тIварар гьатнава. Амма лезгияр и республикадин маса миллетриз махсус са кьадар хуьрерани яшамиш жезва. 2. Азербайжандин сиягьда лезгияр гьам кьилди, гьамни маса миллетрихъ галаз санал яшамиш жезвай хуьрерин тIварар гьатнава. 3. Я Дагъустандин, яни Азербайжандин хуьрерин сиягьра лезги чIалан группадик акатзавай халкьар яшамиш жезвай хуьрерин тIварар гьатнавач. 4. Санлай вири хуьрерин тIварар къалурзавай цIийи чешмеяр авачирвиляй, сиягьар туькIуьрдайла I979-I990-йисарин официальный чешмеяр асасдиз къачунва. И карда I975-I993-йисара Азербайжандин ва Дагъустандин 480 кьван лезги хуьрера къекъвена, жува кIватIай материаларни бакара атана. 5. Са кьадар хуьрерал лезги тIварар аламач, гьавиляй абурун гилан тIварар кхьенва. 6. Скобкайра са бязи хуьрерин кьвед лагьай тIварар, гьи райондик акатзаватIа, гьакIни поселок тирди къалурнава. 7. Азербайжандин сиягьда чпин тIварар гьатнавай 20-далай виниз лезги хуьрерин агьалияр алай вахтунда лезгидалди рахазмач: Алпан. Амсар, Куьпчал, Юеледуьз. КьечIреш, Сусай, Узунмеше, Зизик, Испик, Илису ва мсб. Кьечреш хуьруьз абурун къуншияр тир Хъимил хуьруьн агьалийри Кьечре лугьуда. Им чи "кьеч" (чепедикай раснавай чIехи гетIе) гафунилай къачунвай тIвар я. И фикир археологиядин материалрини тестикьарзава. I980-йисуз археологриз Кьечрешиз мукьва чкадай VII асирдиз талукь чепедин къадим кьечер, кварар ва гичинар жагъана. 8. Лезгияр маса миллетрихъ галаз санал яшамиш жезвай хуьрерин тIварар хсуси лишандалди ганва.
1   2   3   4   5   6   7   8   9



Разместите кнопку на своём сайте:
Документы


База данных защищена авторским правом ©podelise.ru 2000-2014
При копировании материала обязательно указание активной ссылки открытой для индексации.
обратиться к администрации
Документы

Разработка сайта — Веб студия Адаманов